سيد جلال مصطفوى كاشانى

42

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

و در كامل الصناعه مىنويسد : « و بياض اللون و كمودته ان كان البرد مفرطا » ؛ يعنى ، سپيدى رنگ بدن ( كه علامت كم‌خونى است ) و تيرگى آن ( كه همان سيانوز است ) هرگاه سردى مزاج زياد باشد . 4 . در علم الغدد ، ص 153 ، مىخوانيم : « حرارت بدن پايين است و بين 36 و 37 درجه نوسان دارد » . در كتاب بيمارىهاى غدد مترشح داخلى ، تأليف سزارى آمده است : « اين بيماران هيپوترمى دارند و درجه حرارت بدن آن‌ها ، گاهى تا 35 درجه هم تنزل مىنمايد » و در كامل الصناعه مىنويسد : « و اذا لمس وجد باردا » ؛ يعنى اگر بدن را لمس كنيم ، آن را سرد مىيابيم » . 5 . در كتاب علم الغدد ، صفحه 153 ، اين عبارت آمده است : « بدن به كم‌ترين سرمايى حساس است » . ابن سينا در كتاب قانون ، ضمن بيان علايم گرمى و سردى مزاج مىنويسد : « و اما السادس فهو جنس الدلايل المأخوذة من سرعة انفعال الأعضا ان كان العضو يسخن سريعا فهو حاد المزاج و ان كان يبرد سريعا فالامر بالضد » . يعنى ، ششمين دليل براى شناختن مزاج‌ها « سرعت واكنش اعضاى بدن » است ؛ اگر در برابر گرما زود متأثر شود علامت گرمى مزاج و اگر از سرما زود متأثر شود ، علامت سردى مزاج است . براى توضيح بيشتر دراين‌باره ، به كتاب علم الغدد مراجعه مىكنيم ، در جلد 1 ، صفحهء 19 ضمن بيان علايم « زيادى ترشح تيروئيد » كه مطابق با گرمى مزاج است مىنويسد : « افزايش متابوليسم با افزايش توليد حرارت همراه است و آن را مىتوان فهميد كه چرا خوف الحراره دارند . جامهء كلفت و ستبر نمىپوشند ، روانداز خود را به يك سو مىافكنند ، از گرما به هراس اندرند و بحران‌هاى عرق‌خيز دارند » . در صفحه 152 همان كتاب ، ضمن بيان علايم « كمى ترشح تيروئيد » كه مطابق با سردى مزاج است مىنويسد : « بيمار ممكن است ساعت‌ها كنار آتش ( به واسطهء حسّ سرمايى كه دارد ) به همين حال بنشيند و نتوان او را به آسانى از جا برخيزاند » و در صفحهء بعد مىنويسد : « بدن به كم‌ترين سرمايى حساس است » .